کاتەکانی نوێژ لە تاران

تاران یەکێکە لە شارە کۆنەکانی ئێرانی ئیسلامی کە دەنگی بانگ لە مزگەوت و حوسەینیە و گۆڕەپانە ناوەندییەکانی، چەندین سەدەیە لە ژیانی ڕۆژانە دەیخوێنرێتەوە. لە کلتووری ئێرانیدا، پێنج نوێژەکە تەنیا فەرزی ئایینی نییە، بەڵکوو ڕیتمێکی هێمنە کە خێزان و گەڕەک و کاری ڕۆژانە لێک دەبەستێتەوە — لە سەحەر و ئیفتاری ڕەمەزان، شەوی قەدر، جەژنی ڕەمەزان و قوربان و ڕۆژانی محەرەم و سەفەردا گەرمتر دەبێت.

کاتەکانی نوێژی تاران بەپێی ڕێگای پەیمانگای جیۆفیزیکی زانکۆی تاران ژمێردراون: زاویەی ١٧٫٧° بۆ بانگی بەیانی و ١٤° بۆ عیشا، لەگەڵ ڕاستکردنەوەی بەرزی و شوێنی هاتاوێژی خۆر. ئەم ڕێگایە لە ڕادیۆ و تەلەفیزیۆنی نیشتمانی و ساڵنامەی فەرمیدا ستانداردە. لە ئەپی ئەمرۆز دەتوانیت ڕێگاکانی جەعفەری، ISNA، MWL یان ئوممولقورا هەڵبژێریت.

لە تاران و دیکە شارەکانی ئێران، کاتەکانی نوێژ تەنها خشتەی کاتی نییە — بەشێکن لە زمانی هاوبەشی گەڕەک. بانگی بەیانی هێشتا لە ڕادیۆی نیشتمانیدا دەستپێکی سەحەری ڕەمەزان ڕادەگەیەنێت، نوێژی هەینی شارەکە لە مزگەوتدا کۆ دەکاتەوە، لە دە ڕۆژی یەکەمی محەرەمدا ڕێورەسمی شیوەن ڕیتمی ئێوارە و عیشا دیاری دەکات، و لە شەوانی قەدر زۆر کەس لە حوسەینیە و مزگەوتەکاندا تا بەرەبەیان ئاگاییە. زانینی ئەو کاتانە بە وردی دەقیقە — بەتایبەت بۆ ئەو کەسانەی کە لە تاران میوان، خوێندکار یان تازە‌گەیشتوون — ژیانی ڕۆژانە بە ڕیتمی نەریتی شارەوە دەبەستێتەوە.

خشتەی هەفتانە و مانگانەی ئەم پەڕەیە یارمەتیت دەدات بۆ گەشتە، کار، نوێژی جەماعەت و ڕۆژووی ڕەمەزان پلانێک دابڕێژیت. بۆ بانگی وردی لۆکاڵ بە دەنگی دڵخوازت و قیبلەنومایێکی ورد لە تاران، ئەپی ئەمرۆز دامەزرێنە.