کاتەکانی نوێژ لە بەلخ

کۆمەڵگەی ئێرانی و فارسی‌زمانی بەلخ لە چەند دیهەی ڕابردوودا گەشەی بەرچاوی کردووە — لە مزگەوت و حوسەینیە و کۆڕە کلتوورییەکانەوە تا قوتابخانە کۆتایی هەفتە و کۆبوونەوەکانی نەورۆز. لە دوور لە وڵات، کاتەکانی نوێژ وەک لەنگەرێکی مەعنەوی هەستی سەرکەوتن بە ئومەتێکی فراوان زیندوو دەهێڵنەوە.

چونکە بەلخ لە ئەفغانستان هەڵکەوتووە، کاتەکانی ئەم پەڕەیە بەپێی ڕێگای ناوچەکە دەژمێردرێن — ISNA لە ئەمەریکای باکوور، MWL لە ئەوروپا و ئۆستراڵیا، ئوممولقورا لە نیمچەدوورگەی عەرەبی، میسر لە شام، یان کەراچی لە نیمچەدوورگەی هیند. ئەم ڕێگایانە زاویەی فەجر و عیشا بۆ پانیە بەرز و نزمەکان ڕێک دەخەن.

بۆ ئەو خێزانە ئێرانی و موسوڵمانانەی کە لە بەلخ دەژین و منداڵەکانیان لە کۆمەڵگەیەکی غەیرە موسوڵماندا گەورە دەکەن، کاتەکانی نوێژ ڕۆڵی لەنگەری کۆمەڵایەتیشیان هەیە. زۆر لە مزگەوتە لۆکاڵەکان ئیقامەی نوێژەکانیان بە دواکەوتنی ١٠ بۆ ٢٠ خولەک لە کاتی ژمێردراو ڕادەگەیەنن؛ زانینی کاتی ڕاستەی مەغریب یارمەتیت دەدات بە کاتی خۆی بگەیتە مزگەوت، نوێژی هەینی لە دەست نەدەیت، یان پێش هاتنی میوانان ئامادەکاری بۆ ئیفتار بکەیت. لە ڕەمەزاندا بەتایبەتی، ڕاستکردنەوەی کاتی سەحەر و ئیفتار بەپێی پانیی ڕاستەی بەلخ لە کۆبوونەوەی هەڵەی بچووکی سی ڕۆژە لە یەکتر ڕێگری دەکات.

ئەگەر لە بەلخ دەژیت یان سەردانی دەکەیت، ئەپی ئەمرۆز دامەزرێنە بۆ بانگی نوێژی لۆکاڵ، یاداوەری پێنج نوێژەکە، مێژووی هیجری شەمسی و قەمەری و قیبلەنومای بێ بەرامبەر.